Nazwa oficjalna: Republika Kiribati

Nazwa zwyczajowa: Wyspy Gilberta

Polska nazwa mieszkańców: nieokreślona

Obszar lądu: 811 km²

Liczba wysp: 33 (21 zamieszk.)

Stolica: Bairiki na atolu Tarawa

Ludność: 88,8 tys.

Przyrost naturalny: 1,5%

Języki: i-kiribati, angielski

Waluta: dolar australijski (AUD)

PNB ogólnie: US$ 130 mln

PNB na 1 mieszkańca: US$ 800

Niezależność od: 1979 r.

Domena internetowa: .ki

Numer kierunkowy: +686

W skład Republiki Kiribatu wchodzą 32 wyspy koralowych
archipelagów: Gilberta (16), Feniks (8), Line (8 - wraz z Wyspą Bożego
Narodzenia) oraz wyspa Ocean, leżące na lini równika w centralnej
części Oceanu Spokojnego. Od północnego zachodu Kiribati graniczy z
Republiką Wysp Marshalla, od zachodu z Federacją Mikronezji i Nauru, od
południa z Wyspami Salomona, Tuwalu, Tokelau, Wyspami Cooka, od
południowego wschodu z Polinezją Francuską.


Kiribati jest jedynym krajem na świecie, podzielonym na dwie
zamieszkane części przez 180 południk, wzdłuż którego przebiega
Międzynarodowa Linia Zmiany Daty. Jednak 1 stycznia 1995 r. prezydent
tego kraju przesunął swym dekretem Linię o 3000 km na wschód, tak by
obiegała całe terytorium "od zewnątrz". Od tej pory kraj podzielony
jest na trzy strefy czasowe: GMT+12, +13 i +14, co oznacza, że w
ostatniej południe wypada aż o 14 godzin wcześniej niż w Greenwich w
Wielkiej Brytanii (paradoksalnie, dzięki tej zmianie, każdy dzień (np.
1 stycznia) w Kiribati zaczyna się jeszcze zanim na sąsiednich Hawajach
rozpocznie się dzień poprzedni - (np. 31 grudnia).

Wszystkie wyspy Kiribati są niskimi (do 4 m n.p.m.) atolami koralowymi.
Klimat równikowy, gorący i wilgotny. Roślinność wysp reprezentują
gatunki słonolubne oraz palmy kokosowe i figowce.

 


Ustrój polityczny
Kiribati
jest demokratyczną republiką z 42-osobowym parlamentem (Maneaba-ni
Maungatabu) wybieranym raz na cztery lata w głosowaniu powszechnym.
Jedno miejsce w parlamencie zawsze zarezerwowane jest dla dawnych
mieszkańców wyspy Banaba, którzy obecnie zamieszkują wyspę Rabi w
Fidżi. Głową państwa i szefem rządu jest prezydent wybierany przez
wszystkich obywateli spośród kandydatów zaproponowanych wyborcom przez
parlament (obecnie Anote Tong). Kadencja prezydenta trwa cztery lata.
Jedna osoba może być prezydentem najwyżej przez trzy kadencje.
 


Gospodarka

Kiribati jest jednym z najbiedniejszych państw regionu. Niegdyś
podstawowym surowcem eksportowym były fosforyty. Po wyczerpaniu zasobów
gospodarka opiera się na uprawie palmy kokosowej i rybołówstwie.
Głównym źródłem dochodów państwa są licencje na połowy w specjalnej
strefie ekonomicznej Kiribati. Korzystają z nich kompanie połowowe z
Japonii, Korei Południowej, Tajwanu i USA. Innym ważnym źródłem są
przekazy pieniężne obywateli Kiribati pracujących za granicą.


Wydatki na inwestycje niemal w całości pokrywają dotacje innych państw:
Japonii, Wielkiej Brytanii, Australii, Nowej Zelandii. Środki na
rekultywację wyspy Banaba zniszczonej przez odkrywkową eksploatację
fosforytów przekazuje Międzynarodowy Fundusz Wyrównywania Szkód.
 


Historia

Wykopaliska i znaleziska archeologiczne dowodzą, że trzy główne grupy
wysp tworzących dziś Kiribati - wyspy Gilbera, Feniks i Line,
zamieszkane były już na początku naszej ery - ok. 2000 lat temu.
Początkowo zamieszkiwała je ludność mikronezyjska, nieco później
zasiedlili je Polinezyjczycy.


Pierwszym Europejczykiem, który w 1606 r. dotarł w rejon dzisiejszego
Kiribati był hiszpański odkrywca Pedro Fernandez de Quiros. Jednak
większość wysp odkrył pod koniec XVIII w. brytyjski kapitan Thomas
Gilbert. To jemu właśnie zawdzięcza swą nazwę największy archipelag
Kiribati. Druga połowa XIX w. to intensywny rozwój osadnictwa
europejskiego oraz wizyty najemników z Hawajów, Australii i Fidżi,
którzy porywali miejscową ludność do pracy na plantacjach trzciny
cukrowej.


W 1916 r. Wielka Brytania oficjalnie ogłosiła przyłączenie Wysp Gilbera
oraz Wysp Ellice (dzisiejsze Tuwalu) do swego imperium. Po II wojnie
światowej na wyspach doszło do poważnych napięć etnicznych między
Polinezyjczykami z Wysp Ellice i Mikronezyjczykami zamieszkującymi
Wyspy Gilberta. Konflikt doprowadził ostatecznie do podziału kolonii. W
referendum z 1974 mieszkańcy Wysp Ellice opowiedzieli się za
samodzielnością i w następnym roku dokonano oficjalnego rozdzielenia
obu archipelagów. 12 lipca 1979 r. Wyspy Gilberta ogłosiły
niepodległość i zmieniły nazwę na Kiribati (wymowa Kiri-baas).

Zdjęcia:

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17